Γιορτή της Μητέρας
Δράσεις Share on    

HPV (Human Papilloma Virus) Πρόληψη του ιού των ανθρώπινων Θηλωμάτων
O ιός των ανθρωπίνων θηλωµάτων (DNA ιός) πολλαπλασιάζεται στις επιφάνειες του ανθρώπινου σώµατος και κάποιες φορές προκαλεί βλάβες. Οι περισσότεροι τύποι µπορούν να προσβάλλουν το δέρµα και να προκαλέσουν κοινά δερµατικά κονδυλώµατα (µυρµηγκιές), ενώ κάποιοι από περίπου σαράντα τύπους είναι δυνητικά ογκογόνοι και κάποιοι άλλοι µπορούν να προκαλέσουν καλοήθη νοσήµατα, όπως τα γεννητικά κονδυλώµατα.

Ορισµένοι τύποι HPV υψηλού κινδύνου είναι γνωστό ότι προκαλούν καρκίνο του τραχήλου της µήτρας όπως και άλλους καρκίνους, συµπεριλαµβανοµένων των καρκίνων του πέους, του πρωκτού, του κόλπου, του αιδοίου και της στοµατικής κοιλότητας. Προκειµένου τα στελέχη του ιού να εκδηλώσουν την παθογόνο δράση τους, θα πρέπει να εκδηλωθεί επίµονη λοίµωξη, αφού στις περισσότερες των περιπτώσεων ο ιός καταπολεµάται αποτελεσµατικά από τον ίδιο τον οργανισµό.

Συµπεριφορά του ιού hpv
O ιός HPV, που µολύνει το ανθρώπινο δέρµα και τις µεµβράνες του βλεννογόνου, είναι στην πραγµατικότητα µια οµάδα που απαρτίζεται από 100 και περισσότερους τύπους ιών. Οι περισσότεροι άνθρωποι µε HPV δεν γνωρίζουν καν ότι έχουν προσβληθεί. Στις πλείστες των περιπτώσεων δεν θα τους προκληθεί ποτέ κάποιο πρόβληµα, ούτε σηµάδια ή συµπτώµατα που σχετίζονται µε τη µόλυνση, η οποία συχνά φεύγει από µόνη της. Σήµερα, η επιστήµη διαπιστώνει ότι η λοίµωξη από τον HPV είναι τόσο συνηθισµένη, ώστε εκτιµάται ότι οι περισσότεροι σεξουαλικά ενεργοί άνδρες και γυναίκες µολύνονται από τον ιό σε κάποιο σηµείο της ζωής τους.

Τελικά εάν προκληθεί κάποιο είδος καρκίνου από τον ιό HPV, θα χρειαστούν συνήθως πολλά χρόνια, ακόµα και δεκαετίες, για να προχωρήσει πλήρως η ανάπτυξή του.

Πώς µεταδίδεται
Ο ιός του HPV µεταδίδεται µε την άµεση δερµατική επαφή. Κυριότερος, αλλά όχι αποκλειστικός τρόπος µετάδοσης µερικών ειδών του ιού, που έχουν τη δυνατότητα να προσβάλουν βλεννογόνους, είναι η σεξουαλική επαφή. Γι’ αυτό τον λόγο ταξινοµείται είτε ως ασθένεια που µεταδίδεται σεξουαλικά (STD) είτε ως λοίµωξη που µεταδίδεται σεξουαλικά (STI). Έτσι ο ιός του HPV θεωρείται το πιο κοινό STD σήµερα και πιστεύεται ότι επηρεάζει τους περισσότερους ανθρώπους σε κάποιο σηµείο της ζωής τους. Η επαφή και µόνο των εξωτερικών οργάνων είναι αρκετή για τη µετάδοσή του.

Η χρήση προφυλακτικού µειώνει µεν αλλά δεν εξαλείφει τελείως την πιθανότητα µετάδοσης, καθώς η µόλυνση µπορεί να προκληθεί και µέσω της απλής επαφής µε το δέρµα.

Η µετάδοση του ιού µέσω στοµατικής σεξουαλικής επαφής (στοµατικός έρωτας) είναι επίσης δυνατή. Σε λίγες περιπτώσεις έχει αναφερθεί µετάδοση του ιού από την έγκυο στο νεογνό κατά τη διάρκεια του φυσιολογικού τοκετού. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το νεογνό κινδυνεύει από µια σπάνια σοβαρή, παθολογική περίσταση, που ονοµάζεται «Υποτροπιάζουσα Αναπνευστική Θηλωµάτωση», κατάσταση που είναι παρόµοια µε τα γεννητικά κονδυλώµατα στο εσωτερικό του λαιµού.

∆εν έχουν καταγραφεί, µέχρι στιγµής, περιστατικά µετάδοσης του ιού από επιφάνειες του περιβάλλοντος. Παρ’ όλα αυτά, αντικείµενα που έρχονται σε άµεση επαφή µε τα γεννητικά όργανα πιθανώς να αποτελούν µέσω µόλυνσης. Ο ιός µπορεί να µεταφερθεί από  άνθρωπο σε άνθρωπο, ακόµα κι αν δεν έχουν εκδηλωθεί συµπτώµατα µέχρι εκείνη τη στιγµή.

Τα συµπτώµατα µπορούν να εκδηλωθούν µέχρι και έτη µετά τη µόλυνση, γεγονός που καθιστά δύσκολο τον εντοπισµό του χρόνου και την πηγή της µόλυνσης. Σ’ αυτό το σηµείο, επαναλαµβάνεται ότι ο ιός είναι τόσο κοινός και συχνός που θεωρείται ότι σχεδόν όλοι οι άνδρες και οι γυναίκες θα έρθουν σε επαφή µε τουλάχιστον έναν τύπο του, σε κάποια στιγµή της ζωής τους.

Ποια είναι τα συµπτώµατα ή τα σηµάδια του hpv σε άνδρες και γυναίκες
Στους άνδρες η λοίµωξη από τον ιό του HPV δεν προκαλεί πάντα σηµάδια ή συµπτώµατα. Ορισµένοι τύποι HPV όµως µπορεί να οδηγήσουν σε κονδυλώµατα των γεννητικών οργάνων, τα οποία εµφανίζονται ως εξογκώµατα ή πρηξίµατα. Τα κονδυλώµατα των γεννητικών οργάνων µπορεί να είναι µεγάλα ή µικρά καθώς και επίπεδα ή υπερυψωµένα.

Οι άκρες τους µπορεί να είναι οδοντωτές ή τραχείες, όπως είναι ένα κουνουπίδι. Είναι πλέον γνωστό ότι (λιγότερο συχνά) ορισµένοι τύποι λοίµωξης από τον HPV προκαλούν καρκίνο του πέους ή του πρωκτού στους άνδρες. Άλλες µορφές καρκίνου που µπορεί να προκληθούν από τον HPV είναι αυτοί του στοµατοφαρυγγικού συστήµατος, συµπεριλαµβανοµένης της βάσης της γλώσσας και των αµυγδαλών.

Τα τυπικά κονδυλώµατα του δέρµατος είναι άλλα σηµάδια µόλυνσης από τον ιό HPV, παρόλο που µερικά είδη των HPV προκαλούν κονδυλώµατα του δέρµατος και δεν είναι τα ίδια µε αυτά που προκαλούν καρκίνους ή κονδυλώµατα των γεννητικών οργάνων.

Όπως στους άνδρες έτσι και στις γυναίκες, ο HPV δεν προκαλεί πάντα σηµάδια ή συµπτώµατα. Εντούτοις, σε ορισµένες περιπτώσεις η µόλυνση από τον HPV µπορεί να οδηγήσει σε κονδυλώµατα των έξω γεννητικών οργάνων (όπως έχει αναφερθεί παραπάνω), κονδυλώµατα του δέρµατος και προκαρκινικές ή καρκινικές αλλαγές στα κύτταρα που απαρτίζουν τους ιστούς του τραχήλου της µήτρας. Τα είδη των ιών που προκαλούν καρκίνους και κονδυλώµατα των γεννητικών οργάνων και του δέρµατος είναι για τη γυναίκα διαφορετικά.

Ακριβώς µ’ αυτό το σηµείο σχετίζεται η σηµασία της πρόληψης. Η εξέταση του τραχήλου της µήτρας µέσω κολποσκόπησης και µε το test Παπανικολάου (Pap test) επιτρέπει την έγκαιρη ανίχνευση των µεταβολών του τραχήλου που σχετίζονται µε τον ιό HPV και χρησιµοποιείται εδώ και δεκαετίες για την πρώιµη διάγνωση προκαρκινικών ή και καρκινικών αλλοιώσεων του τραχήλου της µήτρας. Οι τύποι των ιών HPV που προκαλούν τραχηλικό ή άλλο καρκίνο αναφέρονται ως τύποι HPV υψηλού κινδύνου και µπορεί σήµερα να ανιχνευτούν και να ταυτοποιηθούν.

Το εµβόλιο έναντι της λοίµωξης απο τον ιό hpv σε άνδρες και γυναίκες

Σήµερα διατίθεται εµβόλιο έναντι των πιο κοινών τύπων HPV που προκαλούν καρκίνο των γεννητικών οργάνων αλλά και κονδυλώµατα. Τα εµβόλια δίνονται σε σειρά 2 ή 3 δόσεων, ανάλογα µε την ηλικία του ατόµου που θα εµβολιαστεί.

Το άρθρο αυτό έχει ως στόχο την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά µε τους επαπειλούµενους κινδύνους, την πρόληψη της µόλυνσης από τον ιό των ανθρωπίνων θηλωµάτων (HPV), καθώς και την ανάγκη έγκαιρου εµβολιασµού, προκειµένου να προστατευτούν οι γυναίκες από τον καρκίνο του τραχήλου της µήτρας και άλλα σοβαρά νοσήµατα.

Η προστασία από τους σχετιζόµενους µε τον ιό HPV καρκίνους µπορεί να επιτευχθεί, πρώτον, µε τον εµβολιασµό εναντίον του HPV, όπως περιγράφεται παραπάνω, και, δεύτερον, όσον αφορά τον καρκίνο του τραχήλου της µήτρας, µε τον προληπτικό έλεγχο των γυναικών, έτσι ώστε να υπάρχει έγκαιρη ανίχνευση τυχόν υπαρχόντων προκαρκινικών βλαβών.

Το νέο εννιαδύναµο εµβόλιο, που κυκλοφορεί εναντίον του καρκίνου του τραχήλου της µήτρας, παρέχει προστασία από επτά υψηλού κινδύνου (καρκινογόνους) και δύο χαµηλού κινδύνου ιούς. Με βάση τις βιβλιογραφικές αναφορές, όπως αναφέρονται από όλες τις αρµόδιες διεθνείς υγειονοµικές αρχές, αυτό το εµβόλιο έχει εξαιρετικό προφίλ ασφάλειας.

Όλα τα κορίτσια από την ηλικία των 11 ετών και µετά πρέπει να εµβολιαστούν έναντι του HPV. Το κόστος του εµβολίου για τις έφηβες κάτω των 18 ετών καλύπτεται εξ ολοκλήρου βάσει του Εθνικού Προγράµµατος Εµβολιασµών στη χώρα µας. Ακόµα κι αν µια γυναίκα έχει ήδη µολυνθεί µε τον ιό του HPV, και µάλιστα µε ογκογόνο στέλεχός του, κάνοντας το εµβόλιο θα προστατευτεί τουλάχιστον από τα υπόλοιπα ογκογόνα στελέχη του ιού, άρα θα ωφεληθεί σηµαντικά µε τον εµβολιασµό.

Την αξία του εµβολιασµού αποδεικνύουν εντυπωσιακά τα στοιχεία από το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νοσηµάτων (ΚΕΕΛΠΝΟ) των ΗΠΑ, σύµφωνα µε τα οποία πάνω από το 80% των γυναικών θα έχει µολυνθεί από κάποιο τύπο ιού HPV µέχρι την ηλικία των 50 ετών. Το πιο κρίσιµο χρονικό διάστηµα για την αρχική εκδήλωση της HPV λοίµωξης σε µια γυναίκα είναι από την εφηβεία µέχρι περίπου τα 25 έτη.

Άρα στη συγκεκριµένη περίπτωση µπορεί να µιλήσουµε για «επιδηµία», εφόσον ο ιός είναι πολύ µολυσµατικός και µπορεί να µεταδοθεί και χωρίς ολοκληρωµένη σεξουαλική επαφή.

Επιστηµονικές έρευνες καταδεικνύουν ότι ο ιός HPV υπολογίζεται ότι είναι υπεύθυνος για το 5,2% του συνόλου των καρκίνων παγκοσµίως.

Από το 2006 µέχρι σήµερα έχουν χορηγηθεί περισσότερες από 270 εκατοµµύρια δόσεις εµβολίων σε 86 χώρες που έχουν εντάξει το εµβόλιο στα Εθνικά Προγράµµατα Εµβολιασµού -70 χώρες µόνο στα κορίτσια και 16 χώρες και στα δύο φύλα. Αυτό υπογραµµίζει ακόµα µια φορά πόσο υψηλό είναι το προφίλ ασφαλείας του εν λόγω εµβολίου.

Όσον αφορά τις ανεπιθύµητες παρενέργειες των εν λόγω εµβολίων τα παρακάτω είναι γνωστά: Μώλωπες, κνησµός, ερυθρότητα, ευερεθιστικότητα ή οίδηµα γύρω από το σηµείο της ένεσης. Κάποιες γυναίκες έχουν αναφέρει επίσης ασυνήθιστα βιώµατα, όπως λιποθυµία, ζάλη, ήπιο πυρετό και έµετο.  Αυτές οι ανεπιθύµητες παρενέργειες είναι συνήθως βραχύχρονες και εξαφανίζονται χωρίς να χρειαστεί θεραπεία. Τελικά υπάρχει και πολύ µικρός κίνδυνος αλλεργικής αντίδρασης, που ως γνωστόν µπορεί να συµβεί και σε οποιοδήποτε άλλο εµβολιασµό.

Γεώργιος Ματσίγγος
Χειρουργός - Μαιευτήρας Γυναικολόγος
∆ιδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Freiburg Γερµανίας,
Επιστηµονικός Συνεργάτης
BioKλινικής Θεσσαλονίκης

< Επιστροφή στις δράσεις