Αντιγριπικός εµβολιασµός
Πρόληψη Share on     

 

Οι ιοί της εποχικής γρίπης κυκλοφορούν και προκαλούν ασθένεια στους ανθρώπους κάθε χρόνο. Σε εύκρατα κλίµατα, όπως η χώρα µας, η δραστηριότητά τους τείνει να εµφανίζεται εποχικά στους χειµερινούς µήνες, εξαπλωνόμενη από άτοµο σε άνθρωπο µέσω του φτερνίσµατος, του βήχα ή της επαφής µε µολυσµένες επιφάνειες. Οι ιοί της εποχικής γρίπης µπορούν να προκαλέσουν ήπια έως σοβαρή ασθένεια, ακόµη και θάνατο, ιδιαίτερα σε ορισµένα άτοµα υψηλού κινδύνου. Οι οµάδες ατόµων µε πιθανότητα εκδήλωσης σοβαρών ασθενειών περιλαµβάνουν τις έγκυες γυναίκες, τους πολύ νέους και πολύ ηλικιωµένους, τα ανοσοκατεσταλµένα άτοµα και τους ανθρώπους µε χρόνιες ασθένειες. Οι ιοί της εποχικής γρίπης εξελίσσονται συνεχώς, γεγονός που σηµαίνει ότι οι άνθρωποι µπορούν να µολυνθούν πολλές φορές κατά τη διάρκεια της ζωής τους.

Από τις τρεις µεγάλες οµάδες ή τύπους ιών εποχικής γρίπης που υπάρχουν -και χαρακτηρίζονται ως Α, Β και C-, οι ιοί της γρίπης τύπου Α διαιρούνται περαιτέρω σε υποτύπους. Επί του παρόντος, η γρίπη Α (H1N1) και η Α (H3N2) είναι οι υπότυποι του μεταδιδόμενου εποχικού ιού της γρίπης Α. Αυτός ο εποχικός ιός γρίπης A (H1N1) είναι ο ίδιος ιός που προκάλεσε την πανδηµία γρίπης το 2009, καθώς κυκλοφορεί και µεταδίδεται πλέον εποχικά. Επιπλέον, υπάρχουν δύο ιοί τύπου Β που κυκλοφορούν επίσης ως ιοί εποχικής γρίπης. Η γρίπη τύπου C προκαλεί ηπιότερες λοιµώξεις και συνδέεται µε σποραδικά κρούσµατα και µικρές εντοπισµένες εκδηλώσεις. ∆εδοµένου ότι η γρίπη C παρουσιάζει πολύ λιγότερη επιβάρυνση από τη γρίπη Α και Β, περιλαµβάνονται στο εποχικό εµβόλιο της γρίπης µόνο οι δύο τελευταίοι τύποι.

Με την επιδηµιολογική επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2017-2018 να έχει µόλις ολοκληρωθεί στην Ευρώπη και στην Ελλάδα από το ΚΕΕΛΠΝΟ την εβδοµάδα 14-20 Μαΐου 2018, τα επιδηµιολογικά δεδοµένα στη χώρα µας καταγράφουν 104 σοβαρά κρούσµατα εργαστηριακά επιβεβαιωµένης γρίπης που νοσηλεύτηκαν σε µονάδες εντατικής νοσηλείας και έχουν 37 θανάτους µε εύρος ηλικιών από 1 έως 93 έτη. Από το σύνολο των ασθενών που απεβίωσαν, µόνο 4 ήταν εµβολιασµένοι για τον ιό της γρίπης.

Ο εµβολιασµός είναι το κύριο µέτρο για την πρόληψη της γρίπης και τη µείωση των επιπτώσεών της. Οι ιοί που περιλαµβάνονται στο αντιγριπικό εµβόλιο είναι πλήρως αδρανοποιηµένοι, δηλαδή οι ιοί ήταν ενεργοί στο παρελθόν και έχουν καταστραφεί από χηµικές ενώσεις, θέρµανση, ακτινοβολίες ή αντιβιοτικά, έτσι ώστε να µην προκαλούν γρίπη. Τα στελέχη των ιών της γρίπης διεγείρουν το ανοσοποιητικό µας σύστηµα, ώστε να παραχθούν αντισώµατα ενάντια στη γρίπη. Τα αντισώµατα αυτά αυξάνονται περίπου 2 έως 3 εβδοµάδες µετά τον εµβολιασµό και η ανοσία διαρκεί από 6 µήνες έως 1 έτος.

Η ανοσοποίηση σώζει παγκοσµίως εκατοµµύρια ζωές κάθε χρόνο και αυτή η ιστορία επιτυχίας της δηµόσιας υγείας πρέπει να διατηρηθεί. Κάθε χρόνο η Ευρωπαϊκή Ένωση γιορτάζει την Ευρωπαϊκή Εβδοµάδα Ανοσοποίησης (EIW), η οποία αποτελεί µια ετήσια πρωτοβουλία ευαισθητοποίησης σχετικά µε τη σπουδαιότητα της ανοσοποίησης στη δηµόσια υγεία και την ευηµερία.

Όµως, ποιος ο ρόλος των επαγγελµατιών υγείας στην πραγµατοποίηση του αντιγριπικού εµβολιασµού;
Ο ιός της γρίπης µπορεί να µεταδοθεί εξαιρετικά γρήγορα µέσα σε κλειστούς χώρους και να προκαλέσει επιδηµίες µε απότοµη έναρξη. Οι ασθενείς µε µη διαγνωσµένη γρίπη και επισκέπτες µπορεί να µεταδώσουν τη γρίπη σε νοσηλευόµενους ασθενείς. Οι ανεµβολίαστοι επαγγελµατίες υγείας αποτελούν την κύρια πηγή νοσοκοµειακής γρίπης, αφού συχνά συνεχίζουν να εργάζονται ενώ υπάρχει κίνδυνος µετάδοσης του ιού. Οι επαγγελµατίες υγείας έχουν µεγαλύτερο κίνδυνο εµφάνισης γρίπης σε σύγκριση µε τον γενικό πληθυσµό ενηλίκων λόγω της φύσης της εργασίας τους. Μελέτες που έχουν διενεργηθεί υποδεικνύουν ότι κατά τη διάρκεια εµφάνισης της γρίπης στις εγκαταστάσεις υγειονοµικής περίθαλψης περισσότερο από το ήµισυ του υγειονοµικού προσωπικού που φροντίζει τους ασθενείς µε γρίπη δύναται να µολυνθεί από τον ιό. Άλλες µελέτες δείχνουν ότι οι εργαζόµενοι στον τοµέα της υγειονοµικής περίθαλψης µπορούν να µεταδώσουν τη γρίπη σε ασθενείς οι οποίοι µπορεί να είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε περαιτέρω επιπλοκές, συµπεριλαµβανοµένων των βρεφών, των ηλικιωµένων και εκείνων που είναι ανοσοκατασταλµένοι ή έχουν άλλες χρόνιες παθήσεις. Αυτές οι οµάδες αυξηµένου κινδύνου µπορούν να εµφανίσουν επιπλοκές απειλητικές για τη ζωή τους ή ακόµη και θανατηφόρες. Βέβαια, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι εργαζόµενοι στον τοµέα της υγειονοµικής περίθαλψης που έχουν εµβολιαστεί έναντι της εποχικής γρίπης είναι πιο πιθανό να συστήσουν τον εµβολιασµό έναντι της εποχικής γρίπης σε άτοµα που κινδυνεύουν από επιπλοκές.

Σε πρόσφατη έρευνα που πραγµατοποιήθηκε από το Εργαστήριο Υγιεινής και Επιδηµιολογίας του Ιατρικού Τµήµατος του Πανεπιστηµίου Θεσσαλίας (Σπανός E, Ραχιώτης Γ, Νίκου O, Μουχτούρη B, Χατζηχριστοδούλου Χ, 2017), η εµβολιαστική κάλυψη έναντι του ιού της εποχικής γρίπης που καταγράφηκε στους επαγγελµατίες υγείας ήταν 27,3%. Με το 72,7% του πληθυσµού του δείγµατος να δηλώνει ότι δεν πραγµατοποίησε τον αντιγριπικό εµβολιασµό και δεν είχε σκοπό να τον διενεργήσει στο µετέπειτα διάστηµα και να υποδεικνύει ως σηµαντικότερο λόγο µη εµβολιασµού το γεγονός ότι θεωρεί ότι δεν διατρέχει κίνδυνο νόσησης (36,8%). Τα ευρήµατα της µελέτης υπέδειξαν παράγοντες που σχετίζονται µε την πραγµατοποίηση του αντιγριπικού εµβολιασµού. Παρατηρήθηκε διαφοροποίηση του εµβολιασµού ως προς το επίπεδο εκπαίδευσης, το τµήµα εργασίας, την άποψη των επαγγελµατιών υγείας για τους εµβολιασµούς ως εργαλείο της δηµόσιας υγείας, την προσωπική άποψη των επαγγελµατιών υγείας για τους εµβολιασµούς και την ενηµέρωση (γνώση) για την ασφάλεια του αντιγριπικού εµβολίου. Επίσης, παρατηρήθηκε συσχέτιση µεταξύ της ηλικίας και της αντιγριπικής εµβολιαστικής κάλυψης.

Επίσης, διερευνήθηκε η σχέση της πηγής πληροφόρησης για την ασφάλεια του εµβολίου και του φόβου για την ασφάλεια του εµβολίου. Σηµαντική σχέση εµφάνισαν ως πηγές ενηµέρωσης το ΚΕΕΛΠΝΟ, το διαδίκτυο και τα ιατρικά βιβλία - περιοδικά. Οι συµµετέχοντες που χρησιµοποίησαν τα ιατρικά βιβλία - περιοδικά ως πηγή ενηµέρωσης εµφάνισαν τα χαµηλότερα ποσοστά φόβου ως προς την ασφάλεια του εµβολίου, ακολουθώντας οι συµµετέχοντες που ενηµερώθηκαν µέσω του ΚΕΕΛΠΝΟ, µε ποσοστά φόβου για την ασφάλεια 18,1%. Υψηλότερα ποσοστά φόβου καταγράφηκαν στους επαγγελµατίες που πληροφορήθηκαν για την ασφάλεια των εµβολίων από το διαδίκτυο (23,5%). Τα αποτελέσµατα δείχνουν ότι η πληροφόρηση από µη αξιόπιστες πηγές του διαδικτύου µπορεί να οδηγήσει εσφαλµένα σε υπέρτερο φόβο για την ασφάλεια του αντιγριπικού εµβολίου και συνεπώς στην αποφυγή πραγµατοποίησής του. 

Σε κάθε περίπτωση, οι επαγγελµατίες υγείας θα πρέπει να αναλογιστούν τις πιθανές συνέπειες της µετάδοσης των συγκεκριµένων ασθενειών στους ασθενείς - ιδιαίτερα της γρίπης- και να στηρίξουν τον εµβολιασµό ως βασικό τρόπο φροντίδας των ασθενών και του εαυτού τους έναντι των ασθενειών που προλαµβάνονται µέσω του εµβολιασµού.


Εμμανουήλ Σπανός
M.Sc. in Healthcare Management, M.Sc. in Applied Public Health,
Υποψήφιος Διδάκτωρ Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας,
Επιστημονικός Συνεργάτης Κλινικών Μελετών και Εμπορικών Εταιρειών, ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ Θεσσαλονίκης

< Επιστροφή στην αρθρογραφία

Δείτε τα διαγνωστικά κέντρα του Ομίλου

 

Tα cookies μας βοηθούν να σας παρέχουμε καλύτερες υπηρεσίες. Χρησιμοποιώντας τις υπηρεσίες μας συμφωνείτε στη χρήση των cookies
ΣΥΜΦΩΝΩ ΔΕΝ ΣΥΜΦΩΝΩ