Νέο παιδιατρικό διαγνωστικό κέντρο

 

Μια ακόμη καινοτομία εισάγει ο Όμιλος ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ με τη δημιουργία μεγάλου Παιδοδιαγνωστικού Κέντρου, το οποίο ενσωματώνει την τελευταία λέξη της παιδιατρικής Διαγνωστικής.

Το Παιδοδιαγνωστικό Κέντρο εδρεύει στη ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ Αμπελοκήπων (Κηφισίας 132 & Παπαδά) και καλύπτει όλο το φάσμα της απεικόνισης στην παιδική ηλικία.

Στα Τμήματα Κλασικής Ακτινολογίας και Υπερηχοτομογραφίας προστέθηκε η λειτουργία του Τμήματος Αξονικής και Μαγνητικής Τομογραφίας Παίδων.

Τα τμήματα έχουν στελεχωθεί από εξειδικευμένη ιατρική ομάδα παιδοακτινολόγων και παιδοαναισθησιολόγων. Μαζί τους, έμπειροι ακτινοφυσικοί, τεχνολόγοι και νοσηλευτές επιμελούνται όλες τις φάσεις της εξέτασης, από την προετοιμασία της μέχρι τη διάγνωση.

Στο Τμήμα Αξονικής Τομογραφίας εκτός από διαγνωστικούς ελέγχους πραγματοποιούνται και επεμβατικές τεχνικές, όπως βιοψίες και παρακεντήσεις, σε παιδιά κάθε ηλικίας.

Στο Τμήμα Μαγνητικής Τομογραφίας εξετάζονται παιδιά από την πρώτη ημέρα της ζωής τους μέχρι την ολοκλήρωση της εφηβείας. Πραγματοποιούνται όλες οι εξετάσεις μαγνητικού συντονισμού και χρησιμοποιούνται όλες οι σύγχρονες τεχνικές απεικόνισης, όπως Μαγνητική Φασματοσκοπία, Μελέτη Τανυστή Διάχυσης (DTI) και Δεσμιδογραφία (Tractography), τεχνικές Αιμάτωσης (Perfusion), τεχνικές εγκεφαλικής ογκομετρίας και μελέτης ροής του εγκεφαλονωτιαίου υγρού, Λειτουργική Μαγνητική Τομογραφία και άλλες, για τη μελέτη του κεντρικού νευρικού συστήματος. Στις ειδικές εξετάσεις του σώματος με MRI περιλαμβάνονται: Ολόσωμη Μαγνητική Τομογραφία, Μαγνητική Ουρογραφία και Εντερογραφία.

H Υπερηχοτομογραφία αποτελεί στα παιδιά την κυρίαρχη απεικονιστική μέθοδο για τη μελέτη των οργάνων του σώματος. Στο Τμήμα Υπερήχων διενεργείται όλο το φάσμα των απλών και έγχρωμων Triplex υπερηχοτομογραφημάτων. Επισημαίνονται η μελέτη του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού σε νεογνά και βρέφη, ο έλεγχος αναπτυξιακής ανωμαλίας των ισχίων, η μελέτη όλων των αρθρώσεων των άκρων, ο έλεγχος πυλωρικής στένωσης και γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, η μελέτη του λεπτού εντέρου (για εγκολεασμό ή συστροφή), του παχέος εντέρου (για σκωληκοειδίτιδα), καθώς και η μελέτη των αγγείων του σώματος και της αγγείωσης των παρεγχυματικών οργάνων και των αλλοιώσεών τους.

Το Τμήμα Πυρηνικής Ιατρικής του Παιδοδιαγνωστικού Κέντρου πραγματοποιεί με τον σύγχρονο εξοπλισμό του, καθοδηγούμενo από τη μακρά εμπειρία του επιστημονικού προσωπικού του, όλο το φάσμα των σπινθηρογραφημάτων που γίνονται στην παιδική ηλικία, όπως δυναμικό σπινθηρογράφημα νεφρών με ΜAG 3 ή DTPA, στατικό σπινθηρογράφημα με DMSA, ραδιοισοτοπική κυστεογραφία, σπινθηρογράφημα σκελετού 3 φάσεων, σπινθηρογράφημα με MIBG I-123 κ.ά. Στο Τμήμα PET/CT εξετάζονται, επίσης, παιδιά με ογκολογικές και φλεγμονώδεις παθήσεις.

Η Καρδιακή Υπερηχοτομογραφία αποτελεί μέθοδο που χρησιμοποιείται όχι μόνο για τη διάγνωση και παρακολούθηση των καρδιακών παθήσεων, αλλά και για προληπτικούς λόγους σε διάφορες φάσεις της παιδικής ηλικίας. Οι εξετάσεις γίνονται καθημερινά από εξειδικευμένο ιατρικό προσωπικό, σε μηχανήματα υψηλής τεχνολογίας. Η μελέτη κυρίως των συγγενών παθήσεων της καρδιάς, αλλά και άλλων παθήσεων, όπως μυοκαρδίτιδων ή μυοκαρδιοπαθειών, μπορεί να απαιτήσει τη διενέργεια Μαγνητικής Τομογραφίας του Καρδιαγγειακού Συστήματος, που διενεργείται σε παιδιά όλων των ηλικιών από εξειδικευμένη ομάδα καρδιολόγων και ακτινολόγων.

Το Παιδοδιαγνωστικό υποστηρίζεται, βέβαια, από τα Εργαστηριακά Τμήματα του Ομίλου ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ (Αιματολογικό, Βιοχημικό, Ανοσολογίας, Ενδοκρινολογίας, Κλινικής Χημείας, Ηλεκτροφορήσεων, Κυτταρογενετικής, Κυτταρολογικό, Μικροβιολογικό, Μοριακής Γενετικής, Μυκητολογίας και Παθολογοανατομικό), που διευθύνονται από επιστήμονες διεθνούς κύρους, μερικοί από τους οποίους είναι δάσκαλοί στις ιατρικές σχολές. Οι παρεχόμενες παιδιατρικές υπηρεσίες αποτελούν πρότυπο εδώ και μερικές δεκαετίες για την ποιότητα, την καινοτομία τους και την προσφορά υψηλής ακρίβειας και αξιοπιστίας εξετάσεων.

Παιδιατρική Νευροακτινολογία: Τεχνικές & ιδιαιτερότητες

Γιάννης Νίκας Παιδοακτινολόγος, Επιστημονικός Υπεύθυνος Τμήματος Παιδιατρικής Αξονικής & Μαγνητικής Τομογραφίας, Όμιλος ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ

Πρέπει να έχουμε στο μυαλό µας ότι η διαγνωστική απεικόνιση στην Παιδιατρική δεν αποτελεί µια απλή μεταφορά, σε μικρότερο μέγεθος, όσων ισχύουν στην απεικόνιση των ενηλίκων, αλλά µια αυτόνομη οντότητα. Πρόκειται για µια διακριτή υποειδικότητα της ακτινολογίας, λόγω της ιδιαίτερης νοσολογίας του παιδιού και της διαφορετικότητας στην εφαρμογή των διαγνωστικών τεχνικών.

Τα τελευταία 25 χρόνια, η παιδιατρική ακτινολογία έχει αυξήσει εκθετικά όχι µόνο τον αριθµό των εξετάσεων και των εφαρµογών της, αλλά έχει πλέον κυρίαρχο ρόλο στη διαγνωστική διαδικασία των παθολογικών καταστάσεων της παιδικής ηλικίας. Στον τομέα της Παιδιατρικής Νευροακτινολογίας η μελέτη του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος (ΚΝΣ) έχει αλλάξει ριζικά, µε τη µαγνητική τοµογραφία να αποτελεί τη µέθοδο εκλογής στη συντριπτική πλειονότητα των παθήσεων. Το βασικό ερώτηµα εδώ και αρκετά χρόνια δεν είναι αξονική (CT) ή µαγνητική τοµογραφία (MRI), αλλά η σωστή επιλογή του MR πρωτοκόλλου, προσαρµοσµένου, κατά περίπτωση, στη μελετούµενη παιδιατρική παθολογία.

Αξονική τοµογραφία ή µαγνητική τοµογραφία;

Η σηµαντικά υψηλή διαγνωστική ακρίβεια της µαγνητικής τοµογραφίας έχει οδηγήσει σε µεγάλη µείωση της χρήσης της αξονικής τοµογραφίας. Ο περιορισµός σχετίζεται σε κάποιο βαθµό µε την αποφυγή της ιονίζουσας ακτινολογίας, που είναι περισσότερο βλαπτική στην παιδική ηλικία απ’ ότι στην ενήλικη ζωή. Για να έχει κανείς µια ποσοτικοποιηµένη αντίληψη πρέπει να γνωρίζει ότι η απορροφούµενη δόση ακτινοβολίας σε µια αξονική τοµογραφία εγκεφάλου (µε το σύνηθες πρωτόκολλο των ενηλίκων) υπολογίζεται σε 2,3mSv, που είναι αντίστοιχη της απορροφούµενης σε έναν χρόνο κοσµικής ακτινοβολίας και αντίστοιχη περίπου 100 απλών ακτινογραφιών θώρακα. Υπάρχει µεγάλη προσπάθεια τα τελευταία χρόνια, τόσο από τους επιστηµονικούς φορείς όσο και από τις κατασκευάστριες εταιρείες, για τον περιορισµό της χρήσης της αξονικής τοµογραφίας, µε τον προσδιορισµό αυστηρότερων ενδείξεων αλλά και τη χρήση ειδικών πρωτοκόλλων χαμηλής δόσης.

Θα λέγαµε, λοιπόν, ότι σήµερα η αξονική τοµογραφία αποτελεί απεικονιστική µέθοδο πρώτης εκλογής στα επείγοντα νευρολογικά και νευροχειρουργικά περιστατικά (συμπεριλαμβανομένου του μετεγχειρητικού follow-up), στη διερεύνηση των οστικών βλαβών του σπλαχνικού και εγκεφαλικού κρανίου και τη µελέτη των λιθοειδών οστών. Η μαγνητική τομογραφία του ΚΝΣ στην παιδική ηλικία

Οι ιδιαιτερότητες της εξέτασης στην παιδική ηλικία είναι πολλές: σχετίζονται τόσο µε τη µελέτη του αναπτυσσόµενου εγκεφάλου στα πρώτα τα χρόνια της ζωής, όσο και µε την αναγκαιότητα της χρήσης τεχνικών αναισθησίας σε παιδιά ηλικίας μικρότερης των 5-6 ετών. Είναι προφανής, λοιπόν, η αναγκαιότητα µιας εξιδεικευµένης οργανωµένης οµάδας αποτελούμενης, εκτός από τον ειδικό παιδοακτινολόγο – νευροακτινολόγο, από ειδικό παιδοαναισθησιολόγο και έµπειρους ακτινοφυσικούς, τεχνολόγους και νοσηλευτές, που πρέπει να επιµελείται όλες τις φάσεις της εξέτασης, από την προετοιµασία της µέχρι τη διάγνωση.

Η μαγνητική τομογραφία αποτελεί µια μέθοδο υψηλής διαγνωστικής ακρίβειας που εξαρτάται από πολλές παραµέτρους, σε αντίθεση µε την αξονική που εξαρτάται µόνο από τον συντελεστή απορρόφησης της ακτινοβολίας. Η μελέτη είναι πολυεπίπεδη και με μεγάλο αριθμό τεχνικών.

Μαγνητική αγγειογραφία

Αγγειογραφικές τεχνικές για τη µελέτη των αρτηριών και φλεβών του εγκεφάλου χρησιµοποιούνται πάνω από 25 χρόνια. Στην πορεία του χρόνου όµως υπήρξε µια πολύ µεγάλη βελτίωση της ποιότητας των εικόνων και αυξήθηκε η διακριτική ικανότητα υψηλής αντίθεσής τους (spatial resolution). Έτσι, οι σηµερινές αγγειογραφίες, ιδιαίτερα από µηχανήµατα υψηλού µαγνητικού πεδίου (3 Tesla), προσεγγίζουν τη διαγνωστική ακρίβεια της ψηφιακής (επεµβατικής) αγγειογραφίας. Αποτελούν ιδιαίτερα χρήσιµες τεχνικές στη µελέτη των αγγειοπαθειών που συνδέονται µε τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια της παιδικής ηλικίας, φλεβικής ή αρτηριακής αιτιολογίας, που, βέβαια, διαφέρουν αιτιολογικά από αυτά των ενηλίκων (συνδεόµενα µε τραύµα, γενετικούς παράγοντες, διαταραχές πήξης, καρδιακά νοσήµατα, αγγειίτιδες κ.ά.).

Διάχυση

Η τεχνική της διάχυσης αφορά τη µελέτη της µικροσκοπικής κίνησης των µορίων του νερού στον εξωκυττάριο χώρο, λόγω της τυχαίας θερµικής κίνησης. Υπάρχουν δύο τύποι εικόνων: α) Οι εικόνες διάχυσης (Diffusion Weighted Imaging – DWI) και β) οι χάρτες ADC (Apparent Diffusion Coefficient), που έχουν πλέον ενταχθεί στα πρωτόκολλα ρουτίνας για την εξέταση του εγκεφάλου, διότι έχουν και το πλεονέκτηµα της ταχείας απόκτησης εικόνων (ακόµη και σε λιγότερο από 1 λεπτό).

Η κύρια εφαρμογή της διάχυσης ήταν αρχικά στην εγκεφαλική ισχαιµία, εστιακή ή διάχυτη, λόγω της ευαισθησίας της στην ανάδειξη του κυτταροτοξικού οιδήµατος. Σήµερα, όµως, είναι ιδιαίτερα χρήσιµη και σε άλλες παθολογίες, όπως στους όγκους εγκεφάλου, στις εγκεφαλικές φλεγμονές (εγκεφαλίτιδες, αποστήματα) και στα μεταβολικά νοσήματα.

Μαγνητική επιδεκτικότητα

Η τεχνική της µαγνητικής επιδεκτικότητας (Susceptibility Weighted Imaging – SWI) εκµεταλλεύεται τις διαφορές της µαγνητικής επιδεκτικότητας µεταξύ των ιστών για την παραγωγή αντίθεσης. Επιτρέπει την απεικόνιση των αιµοφόρων αγγείων και των ιστών µε αυξηµένο φορτίο σιδήρου και αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιµη µέθοδο στην ανάδειξη αιµορραγικών αλλοιώσεων και αγγειακών ανωµαλιών.

Φασµατοσκοπία

Μεταξύ των λεγόμενων «προηγμένων τεχνικών» αυτή µε τη µεγαλύτερη ιστορία, παλαιότερη κι από αυτή των τεχνικών απεικόνισης, είναι η φασµατοσκοπία. Με τη µορφή φάσµατος και όχι εικόνων καταγράφεται η συγκέντρωση μεταβολιτών χαμηλού µοριακού βάρους, η συγκέντρωση των οποίων µεταβάλλεται σε διάφορες παθολογικές καταστάσεις, σε σχέση µε το υγιές παρέγχυµα. Χρησιµοποιούνται τεχνικές µονού voxel (single voxel) και πολλαπλών voxels (multi voxel) για τη µελέτη µεταβολικών νοσηµάτων και όγκων εγκεφάλων (για τη διαφοροδιάγνωσή τους από άλλες παθολογίες, την αξιολόγηση της κυτταροβρίθειάς τους κ.ά.), στην ισχαιµική παθολογία, στην επιληψία και σε φλεγµονώδεις καταστάσεις.

Τανυστής Διάχυσης – Δεσμιδογραφία

Πρόκειται για τεχνική που βασίζεται σε αυτή της µοριακής διάχυσης και καταγράφει in vivo την αρχιτεκτονική της λευκής ουσίας. Παρέχει ποιοτικές και ποσοτικές πληροφορίες για τη μυελίνωση των νευραξόνων, την ακεραιότητα των δεµατίων της λευκής ουσίας και της κατεύθυνσής τους στο εγκεφαλικό παρέγχυµα. Με τη δεσµιδογραφία (tractography) επιτυγχάνεται η τρισδιάστατη ανασύνθεση των εικόνων µε εντυπωσιακό τρόπο. Η χρήση της αυξάνει τα τελευταία χρόνια και οι εφαρµογές της διευρύνονται πέρα από την ογκολογία και τον προεγχειρητικό έλεγχο µιας χωροκατακτητικής βλάβης.

Αιµάτωση

Υπάρχουν τεχνικές που επιτρέπουν την αξιολόγηση της εγκεφαλικής αιµάτωσης µε τη χρήση ή όχι σκιαγραφικού μέσου. Ειδικότερα, µπορεί να ληφθούν πληροφορίες για τον αιµατικό όγκο µιας περιοχής, τον χρόνο της αιµατικής διέλευσης από αυτή, όπως και την τοπική αιµατική ροή.

Οι τεχνικές αυτές είναι ιδιαίτερα σηµαντικές στην εγκεφαλική ισχαιµία, εστιακή ή διάχυτη, αλλά και στον χαρακτηρισµό των όγκων εγκεφάλου. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη χρήση της στα παιδιά παρουσιάζει η τεχνική Arterial Spin Labeling, η οποία επιτρέπει την άμεση και µη επεµβατική µέτρηση της ροής του αίµατος σε επιλεγµένες περιοχές του εγκεφάλου χωρίς τη χρήση παραµαγνητικής ουσίας και χωρίς την έκθεση σε ακτινοβολία.

Λειτουργική απεικόνιση

Οι περιγραφόµενες τεχνικές µε τον γενικό όρο «λειτουργική απεικόνιση» εκµεταλλεύονται την παραµαγνητική επίδραση του αποξυγονωµένου αίµατος που σωρεύεται στις λειτουργικά ενεργές εγκεφαλικές περιοχές. Με την τεχνική αυτή λαµβάνονται εικόνες του εγκεφάλου κατά τη διάρκεια δραστηριότητας ή εφαρµογής ερεθισµάτων και σε φάση ηρεµίας και µε ειδική επεξεργασία (subtraction) αναδεικνύεται η λειτουργική εγκεφαλική δραστηριότητα, σαν αποτέλεσµα αυξηµένης αιµατικής ροής. Πρόκειται για τεχνικές που χρησιµοποιούνται περισσότερο από 25 χρόνια στη νευροφυσιολογία και τη νευροψυχιατρική, κυρίως ερευνητικά. Οι πλέον πρακτικές εφαρµογές τους αφορούν τον προεγχειρητικό έλεγχο όγκων εγκεφάλου και τη χειρουργική της επιληψίας.

Ογκομετρικές τεχνικές

Πρόκειται για τεχνικές που επιτρέπουν την ποσοτικοποίηση της φαιάς και της λευκής ουσίας του εγκεφάλου. Τα ογκοµετρικά δεδοµένα είναι ιδιαίτερα χρήσιµα στη µελέτη νευροεκφυλιστικών νοσηµάτων, δυσπλαστικών συνδρόµων και της επιληψίας του κροταφικού λοβού.

«Μαμά, πονάει το κεφάλι μου»

Όσα πρέπει να ξέρετε για την κεφαλαλγία στην παιδική ηλικία

Γιάννης Νίκας, Παιδοακτινολόγος, Επιστημονικός Υπεύθυνος Τμήματος Παιδιατρικής Αξονικής & Μαγνητικής Τομογραφίας Όμιλος ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ

Η κεφαλαλγία δεν αποτελεί πρόβλημα μόνο των ενηλίκων αλλά απασχολεί και μεγάλο αριθμό παιδιών, ιδιαίτερα της σχολικής ηλικίας. Από στατιστικές προκύπτει ότι το 20-30% των παιδιών παρουσιάζουν πονοκέφαλο μία φορά την εβδομάδα, ενώ 6% περισσότερες φορές ή καθημερινά. Οι συχνές κεφαλαλγίες μπορούν να υποβαθμίσουν σημαντικά την ποιότητα ζωής των παιδιών, επηρεάζοντας τις σχολικές επιδόσεις, παρεμποδίζοντας τη χαρά του παιχνιδιού, ενώ κάποιες φορές δημιουργούν ενδοοικογενειακές προστριβές, γιατί οι γονείς πιστεύουν ότι το παιδί υποκρίνεται ότι έχει πονοκέφαλο για να αποφύγει το σχολείο ή κάποια άλλη δραστηριότητα. Γι’ αυτό πρέπει να αναγνωρίζονται και να αντιμετωπίζονται έγκαιρα.

Τύποι κεφαλαλγίας στα παιδιά

Πρωταρχική σημασία έχει ο προσδιορισμός του τύπου της κεφαλαλγίας γιατί καθορίζει την πρόγνωση και την θεραπευτική αντιμετώπιση. Ένας κύριος διαχωρισμός των κεφαλαλγιών είναι σε πρωτοπαθείς και δευτεροπαθείς. Οι πρωτοπαθείς φαίνεται να έχουν γενετική προδιάθεση ενώ οι δευτεροπαθείς αποτελούν ένα από τα συμπτώματα ενός άλλου κύριου νοσήματος.

Τα κυριότερα είδη πρωτοπαθούς κεφαλαλγίας είναι: - η ημικρανία - η κεφαλαλγία τάσης και - η αθροιστική κεφαλαλγία (σπάνια στην παιδική ηλικία)

Η ημικρανία αποτελεί μια έντονη και υποτροπιάζουσα μορφή κεφαλαλγίας, τον πιο συχνό πρωτοπαθή τύπο μέχρι την εφηβεία. Η γενετική προδιάθεση πιστοποιείται και από την παρουσία της και σε άλλα μέλη της οικογένειας του παιδιού.

Τα μικρά παιδιά με δυσκολία περιγράφουν με ικανοποιητικό τρόπο τα χαρακτηριστικά της κεφαλαλγίας τους αλλά οι γονείς αναφέρουν ότι το παιδί τους ξαφνικά πιάνει το κεφάλι τους και διαμαρτύρεται ότι ζαλίζεται και θέλει να κάνει εμετό, ενώ μπορεί να τον ενοχλούν θόρυβοι, τα δυνατά φώτα, οι κινήσεις ή διάφορες μυρωδιές. Η διάθεση του είναι μειωμένη, είναι συνήθως ωχρό και νυστάζει. Σε ποσοστό 10- 30% των πασχόντων η ημικρανία συνοδεύεται από “αύρα“, ένα νευρολογικό φαινόμενο που διαρκεί από λίγα λεπτά μέχρι μία ώρα και μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορα συμπτώματα κυρίως από τα μάτια (λάμψεις, χρωματιστές γραμμές, θόλωση της όρασης ή αίσθηση ότι τα αντικείμενα μικραίνουν, είναι οι πιο συχνά περιγραφόμενες διαταραχές).

Η ημικρανία διαχωρίζεται σε: α. κλασσική (με αύρα που προηγείται της κεφαλαλγίας έως και 30 λεπτά). β. κοινή ημικρανία (χωρίς αύρα) γ. επιπεπλεγμένη (στην οποία συνυπάρχουν κινητικές διαταραχές, διαταραχή της ισορροπίας και αιμωδίες) και δ. κοιλιακή ημικρανία (με εμφάνιση υποτροπιάζοντος κοιλιακού άλγους και εμέτων).

Η κεφαλαλγία τάσης εμφανίζεται κατά κύριο λόγο σε μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους. Πρόκειται για ήπιας προς μέτριας βαρύτητας αμφοτερόπλευρη συσφιγκτική κεφαλαλγία που σπάνια συνοδεύεται από φωνοφοβία, φωτοφοβία ή ναυτία και ο έφηβος ακολουθεί συνήθως χωρίς πρόβλημα τις δραστηριότητες του.

Η αθροιστική κεφαλαλγία είναι σπάνια στην παιδική ηλικία. Χαρακτηρίζεται από επεισόδια ιδιαίτερα έντονου πόνου, διάρκειας περίπου 30 λεπτών, γύρω από τα μάτια. Συχνά προστίθενται ναυτία, έμετος, φωνοφοβία ή φωτοφοβία, δακρύρροια, ερυθρότητα του ματιού, βλεφαρόπτωση και καταρροή. Ο τύπος αυτός χαρακτηρίζεται από περιοδικότητα στην εμφάνιση των συμπτωμάτων σε σταθερή ώρα στη διάρκεια της μέρας, για χρονική περίοδο που κυμαίνεται από 15 έως 30 ημέρες.

Οι δευτεροπαθείς κεφαλαλγίες προκαλούνται συνήθως α. κατά τη διάρκεια ενός εμπύρετου νοσήματος (περιλοιμώδης κεφαλαλγία), β. από φλεγμονές των παραρρινίων κόλπων, ιδιαίτερα συχνό αίτιο στην παιδική ηλικία, γ. από όγκους εγκεφάλου. Αν και είναι αρκετά σπάνιοι στην παιδική ηλικία, προκαλούν τη μεγαλύτερη ανησυχία τόσο στους γονείς όσο και στους παιδιάτρους. Η κεφαλαλγία στις περιπτώσεις αυτές έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που πρέπει να ανησυχήσουν. Εμφανίζεται τις πρωινές ώρες, μπορεί να ξυπνήσει το παιδί, παρουσιάζει σταδιακή επιδείνωση και σταθερότητα.

Απεικόνιση

Η καλή συνεργασία των γονιών με το γιατρό (παιδίατρο ή παιδονευρολόγο) είναι η βάση για τη διάγνωση αλλά και την διαχείριση του παιδικού πονοκεφάλου

Η μαγνητική τομογραφία, αλλά και άλλες εξετάσεις όπως το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα και η οφθαλμολογική εξέταση είναι ιδιαίτερα χρήσιμες στην αναγνώριση μιας παθολογίας σε πρώιμη φάση, που μπορεί να αλλάξει τη προγνωστική σημασία της κεφαλαλγίας. Η μαγνητική τομογραφία προτιμάται από την αξονική τομογραφία γιατί εκτός του ότι παρουσιάζει μεγαλύτερη ευαισθησία και ειδικότητα στη μελέτη του εγκεφάλου, είναι μια απόλυτα ασφαλής μέθοδος που δεν χρησιμοποιεί ιοντίζουσα ακτινοβολία. Αν και στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων κεφαλαλγίας δεν εμφανίζει παθολογικά ευρήματα, βοηθά σημαντικά και στις περιπτώσεις αρνητικών αποτελεσμάτων, στο να κατευνάσει το φόβο και τη αγωνία των γονέων.

Οσφυαλγία – Ραχιαλγία: Συμβαίνει και τα παιδιά

Γιάννης Νίκας, Παιδοακτινολόγος, Επιστημονικός Υπεύθυνος Τμήματος Παιδιατρικής Αξονικής & Μαγνητικής Τομογραφίας Όμιλος ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ

Ο πόνος στη μέση και στην πλάτη αποτελεί ένα κοινό πρόβλημα στην ενήλικη ζωή, αλλά στην κοινή αντίληψη είναι µια ασυνήθιστη κατάσταση στην παιδική ηλικία. Όμως, η εμφάνιση οσφυαλγίας – ραχιαλγίας στα παιδιά είναι πιο συχνή απ’ ότι νομίζουμε και τα τελευταία χρόνια έχει επιταθεί για διάφορους λόγους, όπως η αύξηση του σωματικού βάρους στις μικρότερες ηλικίες, οι επίπονες αθλητικές δραστηριότητες, ακόμη και η αύξηση του βάρους των σχολικών σακιδίων.

Οι γονείς, ίσως κάποιες φορές και οι παιδίατροι, αργούν να εντοπίσουν – αξιολογήσουν το πρόβλημα με αποτέλεσμα να καθυστερεί και η διάγνωση τυχόν υποκείμενης παθολογίας. Στην εφηβεία χρόνιος πόνος παρατηρείται περίπου στο 15% - 20% των παιδιών και σχετίζεται µε την αθλητική δραστηριότητα. Στην προεφηβική περίοδο, η πιθανότητα κάποιας υποκείμενης διαταραχής - και μάλιστα σοβαρής - είναι σαφώς μεγαλύτερη.

Η οσφυαλγία – ραχιαλγία θα πρέπει να προβληματίσει τους γονείς και τον παιδίατρο, ώστε να ζητηθεί η γνώμη του παιδοορθοπαιδικού όταν: • Το παιδί είναι μικρότερο των 5 ετών. • Ο πόνος είναι νυχτερινός και μάλιστα διαταράσσει τον ύπνο του παιδιού. • Υπάρχουν και άλλα συμπτώματα, όπως πυρετός, αδιαθεσία, απώλεια βάρους. • Η διάρκεια των συμπτωμάτων υπερβαίνει τις τέσσερις εβδομάδες. • Διαταράσσεται η φυσιολογική στάση του κορμού. • Υπάρχει περιορισμός της κινητικότητας ή νευρολογικά συμπτώματα.

Γενικά, σε απεικονιστικό έλεγχο υποβάλλονται παιδιά και έφηβοι για τους οποίους υπάρχει η ισχυρή υποψία υποκείμενης παθολογίας. Συνήθως ο απλός ακτινολογικός έλεγχος (µε προσθοπίσθια και πλάγια προβολή) αποτελεί µια καλή αρχική κίνηση για να μελετηθούν η οστική υφή και η ευθυγράμμιση της σπονδυλικής στήλης. Αν απαιτηθεί περαιτέρω έλεγχος, η κύρια επιλογή είναι η μαγνητική τομογραφία και λιγότερο συχνά η αξονική και το σπινθηρογράφημα.

Θα μπορούσε κανείς να ταξινομήσει τα αίτια που προκαλούν τον πόνο σε τρεις κύριες κατηγορίες:

1.Μυοσκελετικές κακώσεις

Αφορούν συχνότερα σε μυϊκές κακώσεις που δεν χρειάζονται απεικονιστική διερεύνηση και υποχωρούν µε συντηρητική αντιμετώπιση (ανάπαυση και φυσικοθεραπεία). Στην κατηγορία αυτή υπάγονται, επίσης, οι οστικές κακώσεις και η παθολογία των μεσοσπονδύλιων δίσκων.

Στοιχεία εκφύλισης του μεσοσπονδύλιου δίσκου δεν είναι ασυνήθιστα σε παιδιά, και κυρίως σε εφήβους, που εμφανίζουν οσφυαλγία.

Η κήλη μεσοσπονδύλιου δίσκου, όμως, είναι πολύ πιο σπάνια στα παιδιά σε σχέση µε τους ενηλίκους, αλλά η κλινική συμπτωματολογία δεν διαφέρει από αυτή των μεγαλύτερων ηλικιών. Σε αρκετές περιπτώσεις, δισκοκήλες μπορεί να είναι ασυµπτωµατικές, ακόμη κι αν πάρουν μεγάλες διαστάσεις. Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων, υπάρχει πλήρης θεραπεία χωρίς να απαιτηθεί χειρουργική παρέμβαση.

2.Φλεγμονώδεις διαταραχές

Οι φλεγμονές της σπονδυλικής στήλης μπορεί να προσβάλλουν τα σπονδυλικά σώματα, τους μεσοσπονδύλιους δίσκους, τα παρασπονδυλικά μαλακά µόρια και σπανιότερα τον επισκληρίδιο χώρο, τις μήνιγγες και τον ίδιο τον νωτιαίο μυελό.

Η φλεγμονή του μεσοσπονδύλιου δίσκου (δισκίτιδα) οφείλεται συχνότερα σε μικρόβια (σταφυλόκοκκο ή στρεπτόκοκκο) και εκδηλώνεται µε οσφυαλγία, δυσκολία στη βάδιση, μυϊκό σπασµό και πυρετό. Εργαστηριακά διαπιστώνονται αυξημένοι οι δείκτες φλεγμονής, αλλά η ακτινογραφία της οσφυϊκής μοίρας είναι αρνητική. Η εξέταση εκλογής είναι η μαγνητική τομογραφία, που καταδεικνύει την προσβολή του μεσοσπονδύλιου δίσκου, των παρακείμενων τμημάτων των σπονδύλων και την επέκταση της φλεγμονής στα παρακείμενα μαλακά µόρια ή τον επισκληρίδιο χώρο.

3.Νεοπλάσματα

Περιλαμβάνουν νεοπλάσματα οστικής προέλευσης, όπως το οστεοειδές οστέωµα, το οστεοβλάστωµα, η ιστιοκυττάρωση Langerhans (ηωσινόφιλο κοκκίωµα) και νεοπλάσµατα του νωτιαίου μυελού ή άλλες βλάβες που βρίσκονται μέσα στον νωτιαίο σωλήνα αλλά εκτός νωτιαίου μυελού.

Το οστεοειδές οστέωµα προκαλεί επώδυνη σκολίωση. Ο πόνος είναι συχνά νυχτερινός και υποχωρεί µε τη λήψη ασπιρίνης. Η διάγνωση γίνεται µε τη μαγνητική ή την αξονική τομογραφία, όπου αναδεικνύεται η λεγόμενη «φωλεά» του οστεώµατος, η οποία περιβάλλεται από σκλήρυνση του οστού και οστικό οίδημα. Θεραπευτικά αντιμετωπίζεται τα τελευταία χρόνια µε «θερμοκαυτηρίαση µε ραδιοσυχνότητες» (Radiofrequency Ablation), υπό την καθοδήγηση αξονικού τομογράφου, µε πολύ καλά αποτελέσματα.

Οι όγκοι του νωτιαίου μυελού είναι λιγότερο συχνοί στα παιδιά από τους αντίστοιχους όγκους του εγκεφάλου και εκδηλώνονται κυρίως μεταξύ του 10ου και 16ου έτους. Το αστροκύττωµα αποτελεί τον συχνότερο ενδοµυελικό όγκο, που εμφανίζεται συχνότερα σε μικρότερες ηλικίες, ενώ το επενδύµωµα, δεύτερος σε συχνότητα όγκος, απαντάται σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Διάχυτος πόνος στη ράχη ή τον αυχένα που επιδεινώνεται µε την κατάκλιση, αδυναμία των κάτω άκρων, αδέξιες κινήσεις, συχνές πτώσεις και καθυστέρηση στην ηλικία έναρξης της βάδισης (σε μικρά παιδιά), σκολίωση ή ραιβόκρανο και διαταραχές αισθητικότητας ή απώλεια ελέγχου της ούρησης - αφόδευσης αποτελούν τη συνήθη συμπτωματολογία. Η διάγνωση γίνεται µε μαγνητική τομογραφία και η θεραπεία είναι κατά κύριο λόγο χειρουργική.




< Πίσω στα τμήματα

Tα cookies μας βοηθούν να σας παρέχουμε καλύτερες υπηρεσίες. Χρησιμοποιώντας τις υπηρεσίες μας συμφωνείτε στη χρήση των cookies
ΣΥΜΦΩΝΩ ΔΕΝ ΣΥΜΦΩΝΩ